ناباروری یکی از چالشهای شایع در میان زوجهاست که میتواند زنان، مردان یا هر دو را درگیر کند. خوشبختانه با پیشرفتهای چشمگیر علم پزشکی، امروزه روشهای متنوع و مؤثری برای درمان ناباروری وجود دارد. انتخاب روش درمانی مناسب، به علت ناباروری، شرایط جسمی زوجین و نظر پزشک متخصص بستگی دارد. در این مقاله با انواع روشهای درمان ناباروری از مرحله مشاوره تا درمانهای دارویی، کمکباروری و جراحی آشنا میشویم.
مشاوره و بررسی اولیه ناباروری
اولین و مهمترین قدم در درمان ناباروری، مشاوره تخصصی و بررسی دقیق علتها است. پزشک متخصص زنان و زایمان یا فوقتخصص نازایی، پس از گرفتن شرح حال کامل از زوجین، آزمایشهای اولیه را تجویز میکند. این بررسیها معمولاً شامل موارد زیر است:
-
سونوگرافی لگنی برای بررسی رحم و تخمدانها
-
آزمایشهای خون هورمونی
-
آزمایش اسپرم (اسپرموگرام) برای مردان
- عکس رنگی از رحم یا hysterosalpingography
تشخیص صحیح در این مرحله، مسیر درمان را مشخص میکند. در کنار بررسیهای پزشکی، اصلاح سبک زندگی مانند تغذیه سالم، حفظ وزن مناسب، ورزش منظم و ترک سیگار نقش مهمی در افزایش شانس باروری دارد.
دارو و هورموندرمانی در درمان ناباروری
در بسیاری از موارد، ناباروری با دارودرمانی و تنظیم هورمونها قابل درمان است. این روش معمولاً بهعنوان خط اول درمان استفاده میشود.
دارودرمانی در زنان
در خانمها، داروهایی برای تحریک تخمکگذاری تجویز میشود، از جمله:
-
کلومیفن سیترات (Clomiphene Citrate)
-
لتروزول (Letrozole)
در صورت پاسخندادن به درمان خوراکی، از داروهای تزریقی گونادوتروپینها مانند FSH، LH و HCG استفاده میشود.
در خانمهای مبتلا به سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)، داروی متفورمین (Metformin) میتواند به بهبود تعادل هورمونی و افزایش احتمال تخمکگذاری کمک کند.
دارودرمانی در مردان
در آقایان، بسته به علت ناباروری، ممکن است موارد زیر تجویز شود:
-
درمانهای هورمونی
-
مکملهای تقویتکننده کیفیت اسپرم (مانند روی، ویتامین C و E)
تمام داروها باید حتماً تحت نظر پزشک مصرف شوند و معمولاً پس از چند ماه، اثربخشی آنها ارزیابی میشود.
روشهای کمکباروری (ART)
در صورتی که دارودرمانی و تغییر سبک زندگی مؤثر نباشد، از روشهای کمکباروری (Assisted Reproductive Technology) استفاده میشود.
تلقیح داخل رحمی (IUI)
در روش IUI، اسپرمهای آمادهشده و باکیفیت مستقیماً داخل رحم تزریق میشوند. این روش برای موارد زیر مناسب است:
-
ناباروری خفیف مردانه
-
ناباروری با علت نامشخص
لقاح آزمایشگاهی (IVF)
روش IVF یکی از پیشرفتهترین درمانهای ناباروری است. در این روش:
-
تخمدانها با دارو تحریک میشوند
-
تخمکها استخراج میشوند
-
لقاح در محیط آزمایشگاه انجام میشود
-
جنین سالم به رحم منتقل میشود
تزریق داخل سیتوپلاسمی اسپرم (ICSI)
در روش ICSI، یک اسپرم سالم بهطور مستقیم داخل تخمک تزریق میشود. این تکنیک در موارد زیر کاربرد دارد:
-
ناباروری شدید مردانه
-
تعداد یا تحرک کم اسپرم
-
شکستهای قبلی IVF
جراحیهای تخصصی در درمان ناباروری
برخی مشکلات ساختاری نیاز به درمان جراحی دارند. امروزه بسیاری از این جراحیها با روشهای کمتهاجمی انجام میشوند.
جراحی لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی
موارد کاربرد:
-
برداشتن فیبرومها و پولیپهای رحمی
-
درمان انسداد لولههای رحمی
-
جراحی اندومتریوز
سایر جراحیهای مرتبط
-
خارج کردن کیستهای تخمدان با حفظ بافت سالم
-
ترمیم واریکوسل در آقایان برای بهبود کیفیت اسپرم
با استفاده از تکنیکهای مدرن لاپاراسکوپی و میکروسکوپی، این جراحیها با برشهای کوچک، درد کمتر و دوره نقاهت کوتاهتر انجام میشوند.
تغییر سبک زندگی و نقش آن در باروری
اصلاح سبک زندگی یکی از پایههای مهم درمان ناباروری است و میتواند اثربخشی سایر روشها را افزایش دهد:
-
حفظ وزن سالم
-
تغذیه متعادل و سرشار از آنتیاکسیدان
-
ورزش منظم
-
ترک سیگار و الکل
-
کاهش استرس
لیست روشهای رایج درمان ناباروری
-
دارودرمانی و هورموندرمانی
-
روشهای کمکباروری (IUI، IVF، ICSI)
-
جراحی لاپاراسکوپی و تخصصی
-
تغییر سبک زندگی
جمعبندی
درمان ناباروری یک مسیر مرحلهبهمرحله است که نیاز به صبر، پیگیری و مشورت مداوم با پزشک متخصص دارد. تشخیص دقیق و انتخاب روش درمانی مناسب میتواند شانس بارداری موفق را بهطور قابلتوجهی افزایش دهد.
دکتر دهقانی به شما در تشخیصهای اولیه کمک میکنند و در صورت نیاز شما را به مراکز ناباروری ارجاع میدهند.