دکتر اشرف دهقانی

بارداری پس از ۳۵ سالگی

در سالهای اخیر بخصوص در مناطق شهری شاهد تقاضای بارداری در سنین بالا هستیم. ملزومات زندگی مدرن اقتضا می‌کند زوجهای ما و بخصوص بانوان ما راجع به حاملگی در این سنین و فوائد و مضرات آن آگاهی کافی داشته باشند تا نقشه راه زندگی خویش را بهتر تعیین کنند. در دهه های اخیر سن ازدواج بالاتر رفته است و از طرفی به علت تمایل به تحصیلات در مقاطع عالی در زنان، تمایل ولزوم اشتغال زنان، مشکلات کلان اقتصادی برای ازدواج و تامین مخارج فرزندان، افزایش آمار طلاق و ازدواج مجدد و تمایل به بارداری در ازدواج دوم وپ یشرفت چشمگیر در درمان نازائئ و روشهای کمک باروری مثل IVF و امکان استفاده از تخمک اهدایی، فریز تخمک و فریز جنین تغییر روش زندگی و دلایل دیگری که در این مقال نمی‌گنجد ما مواجه هستیم با بارداری در سنین بالا و پیامدهای خاص آن.

وضعیت باروری زنان بعد از سن 35 سالگی

برای تشکیل جنین و بارداری ما نیاز به ترکیب یک تخمک از زن و یک اسپرم از مرد داریم که لازم است هر دو سالم و قابلیت باروری و رشد داشته باشند . در حالی که روند ساخت اسپرم از سن بلوغ مردان شروع و ادامه دار است و هر سه ماه یکبار امکان تولید اسپرم جدید وجود دارد (به شرط سلامتی مرد)ولی در زنان از بدو تولد تا زمان یائسگی تعداد تخمک محدود است و مداوم رو به کاهش بطوری که در بدو تولد هر نوزاد دختر حدود ۱تا ۲ میلیون اووسیت(شکل اولیه و ابتدایی تخمک) وجود دارد و در شروع زمان بلوغ دختر این تعداد به حدود ۲۰۰ تا۳۰۰ هزار کاهش می یابد و با هر سیکل ماهانه تعدادی از انها از بین خواهند رفت . بنابر این با افزایش سن زن تعداد تخمک مناسب بارداری مداوم رو به کاهش است بطوری که بیشترین میزان باروری حوالی سن ۲۰ سالگی است و از ۳۰ سالگی به بعد میزان باروری زنان رو به کاهش است وودر سن ۴۵ سالگی اکثر زنان قابلیت باروری خود را از دست میدهند. بنابر این به همه زوجها توصیه میشود از همان ابتدای ازدواج برای فرزند دار شدن خود برنامه ریزی کرده و محدودیت های باروری زنان را در نظر داشته باشند. البته با افزایش سن مردان نیز تعداد و کیفیت اسپرم مردان نیز کم میشود و میزان باروری آنان نیز کاهش می یابد ولی این محدودیت برای انان به شدت زنان نیست.

مشکلات بارداری در زنان بالای ۳۵ سال:

۱. کاهش میزان باروری زنان و تاخیر در باردار شدن و احتمال ایجاد نازایی و لزوم درمان نازایی . توصیه میشود از ۳۵ سالگی به بعد اگر بعد از ۶ ماه ارتباط جنسی به قصد حاملگی باردار رخ نداد حتما برای پیگیری و درمان مناسب به متخصص زنان مراجعه کنید.

۲. افزایش احتمال حاملگی خارج از رحم و حاملگی لوله ای

۳. افزایش احتمال سقط و مرگ داخل رحمی جنین. با افزایش سن زن کیفیت تخمکهای او کاهش یافته و لذا امکان اختلالات ژنتیک و کروموزومی در هنگام لقاح افزایش مییابد .بنابر این امکان ایجاد جنین نا سالم و مرگ داخل رحمی آن افزایش مییابد و این حاملگیها اکثرا منجر به سقط خواهد شد.

۴. افزایش احتمال بیماری دیابت و دیابت باردار ی .بخصوص در صورت افزایش وزن .حتما توصیه میشود خانمهایی که قصد حاملگی دارند قند خون خود را قبل از حاملگی و در دوران حاملگی بطور دقیق کنترل کنند .

۵. افزایش فشارخون قبل و در دوران حاملگی و ایجاد مسمومیت بارداری(پره اکلامپسی) و عوارض ناشی از آن

۶. افزایش احتمال بیماریهای تیروئید

۷. افزایش احتمال لخته شدن خون در عروق و عواقب ناشی از آن مثل سکته قلبی و مغزی ،و یا آمپولی ریه (وقایع ترومبو امبولیک یکی از علل مهم مرگ و میر زنان باردار است.) لازم است حتما از این نظر بیمار ارزیابی و در صورت لزوم برای پیشگیری از ان دارد دریافت نماید .

۸. با افزایش سن زنان احتمال ابتلا به بیماریهای زنان مثل فیبروم رحمی، اندومتریوز و.. افزایش مییابد و اینها میتوانند هم در روند باردار شدن و هم در دوران بارداری مشکلاتی ایجاد نمایند.

۹. چند قلو زایی . با افزایش سن زن به دلیل مسایل هورمونی امکان آزاد شدن همزمان بیش از یک تخمک و لذا احتمال دوقلویی یا چند قلویی افزایش مییابد . و میدانیم که با افزایش تعداد جنین حاملگی به حاملگی پر خطر تنبدیل شده و عوارض آن مثل سقط و یا زایمان زودرس و.. افزایش مییابد.از طرفی به دلیل روشهای کمک درمان ناباروری و استفاده از داروها نیز امکان چند قلویی وجود دارد.

۱۰. افزایش مشکلات حین زایمان و افزایش میزان سزارین

۱۱. افزایش احتمال زایمان زودرس یا لزوم ختم زودرس حاملگی به دلایل مختلف مثل فشار خون بالا، اختلال رشد داخل رحمی جنین و …

۱۲. افزایش اختلال رشد داخل رحمی جنین به دلیل بیماریهای زمینه ای مادر مثل دیابت طولانی و یا فشار خون

۱۳. افزایش احتمال بیماریهای کروموزومی جنین مثل سندروم داون یا منگولیسم .خطر سندروم داون در سن ۲۰ سالگی مادر ۱۴۸۰/۱،در سن ۳۵ سالگی ۳۵۳/۱، در سن ۴۰ سالگی ۸۵/۱و در سن ۴۵ سالگی۳۵/۱ میباشد. لذا توصیا اکید به انجام روشهای غربالگری دقیق پس از سن ۳۵ سالگی و در صورت لزوم تست تشخیصی آمنیوسنتز میشود.تستهای غربالگری عمدتا حوالی هفته ۱۲ انجام میشود و مراجعه بموقع به پزشک بسیار اهمیت دارد .

۱۴. افزایش احتمال مشکلات جفت مثل جفت سرراهی و چسبندگی جفت(بخصوص در موارد سزارین تکراری ) دکولمان یا کنده شدن جفت حین یا قبل از زایمان به علت مشکلات زمینه ای مادر و رحم .

خبرهای خوب و امید بخش در مورد بارداری در سنین بالا

_ گر چه میزان نازائئ در سنین بالا افزایش یافته است ولی امروزه با استفاده از انواع داروها و روشهای کمک باروری مثل IUI,IVF, استفاده از تخمک و جنین اهدایی، ساروگیسی ( یا رحم اجاره ای) به اکثر زوجهای نابارورمیتوان نوید تولد فرزند داد تا شادی بخش جمع خانوادگیشان باشد. خوشبختانه امروزه تعداد بسیار اندکی از انواع ناباروری امکان درمان ندارند.

_ با انجام تستهای غربالگری دقیق و استفاده از سونوگرافیهای دقیق و اکوی قلب جنین و در صورت لزوم انجام تستهای تشخیصی اختلالات ژ نتیک و کروموزومی اکثر (نه تمام) ناهنجاریهای جنینی قابل تشخیص در دوران حاملگی میباشند .بنابر این با استفاده از این امکانات ما از ناهنجاریهای جنینی در سنین بالای مادر نمیترسیم .زیرا امکان تشخیص و در صورت وجود آن امکان سقط قانونی جنین را داریم. (لازم به ذکر است که در ایران به دلایل مذهبی و قانونی امکان سق قانونی بعد از هفته ۱۸ حاملگی وجود ندارد پس ضروری است غربالگریها به موقع انجام داده شوند تا برای انجام تستهای تشخیصی و سقط قانونی زمان داشته باشیم. زمان شروع غربالگریهای ژنتیک از هفته ۱۱تا ۱۳ هفته است .

_ با گسترش امکانات تشخیص و درمان بیماریهایی مثل فشار خون، دیابت حاملگی،تیروئید و پیشگیری از وقایع ناشی از لخته شدن خون با کنترل دقیق مادر میتوان از عوارض آنها پیشگیری نمود . فقط لازم است از ابتدای حاملگی تحت نظر متخصص زنان متبحر و با تجربه باشید.

_ با پیشرفت چشمگیر تکنولوژی و افزایش امکانات مراکز مراقبتهای ویژه نوزادان(NICU) امروزه میتوان به نحو مطلوبی از نوزادان نارس یا زودرس مراقبت کرد و از مرگ و میر آنها و یا عوارض دراز مدت آنها پیشگیری کرد.در گذشته ای نه چندان دور اکثر نوزادان زیر ۳۲ هفته در کشور ما میمردند در حالی که امروزه بسیاری از نوزادان ۲۷ تا ۲۸ هفته نیز با بستری و مراقبت در بخش مراقبتهای ویژه نوزادان وزحمات پزشکان و پرسنل ورزیده پرستاری زنده و سالم پس از مدتی از بیمارستان ترخیص میشوند.

_ برای کسانی که در حال حاضر امکان بارداری ندارند این امکان وجود دارد که بتوانند با استفاده از لقاح خارج رحمی جنین خود را برای بارداری در اینده فریز کنند. و یا حتی برای دختران وزنان بالای ۳۰ سال امکان فریز کردن تخمک و استفاده آز آن در اینده در بعضی مراکز نازایی وجود دارد . بخصوص این امکان در مورد زنان مبتلا به سرطان که ضروری است تحت رادیوتراپی و شیمی درمانی قرا گیرند بسیار مهم است تا بتوانند پس از اتمام دوره درمان سرطان خود امکان بارداری داشته باشند.

نوید اینکه حاملگی در سنین بالا به اندازه زمانهای گذشته خطرناک نیست ولی مراقبت بیشتر و دقیقتری را میطلبد.

 

مزایای بارداری در سنین بالا:

اینکه بسیاری از افراد یا دیر ازدواج می کنند ویا بارداری خود را به تاخیر می اندازند مسلما دلایل قانع کننده ای برای خود دارند و مزایایی برایشان دارد .از جمله می توان به دست یافتن به درجات بالای علمی و تحصیلی و ارتقا شغلی والدین  که مسلما در پرورش و تربیت فرزندان بهتر نقش بسیار به سزایی دارد .مسلما یک پدر و مادر با سواد و تحصیلات عالی در صدد تربیت و رشد بهتری برای فرزند خود میباشد و آگاهی بیشتری نسبت به ملزومات آن دارد.

از طرفی بخصوص در شرایط اقتصادی سخت این دوران حتما کسب امادگی لازم اقتصادی برای تامین مخارج برای مراقبتهای دوران بارداری و سپس زایمان و مراقبت و پرورش و رشد کودک از اهمیت به سزایی برخوردار است و نمیتوان بدون برنامه ریزی صحیح و کسب امادگی لازم اقدام به بارداری و فرزند آوری نمود.

والدین سنین بالاتر از ۳۰ از نظر رفتاری ازمودهتر ، ورزیدهتر و پخته تر هستند و میتوانند ارتباط بهتری با فرزند خود برقرار کنند. البته  احتکالااین مسئله در سنین بالای ۴۰ چندان صادق نیست چون اختلاف سنی بالای والدین با فرزندان میتواند در آینده مشکلاتی را در نوجوانی وجوانی فراهم کند طوری که والدین نتوانند ارتباط و درک مناسبی از فرزند خود ونیازهای نسل جوان داشته باشند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالب مرتبط